Myślisz, że ustawa o sygnalistach Cię nie dotyczy? Sprawdź to przed 1 lipca

Próg 50 osób w ustawie o sygnalistach obejmuje nie tylko etatowców — wliczają się zleceniobiorcy i B2B. Najbliższa data kontrolna to 1 lipca 2026 r.

Ustawa o ochronie sygnalistów z dnia 14 czerwca 2024 r. obowiązuje od 25 września 2024 r. i dla wielu przedsiębiorców temat wydaje się załatwiony. Należy wiedzieć, że obowiązek ten nie jest weryfikowany jednorazowo — próg zatrudnienia wymaga sprawdzenia dwa razy w roku, a najbliższa data kontrolna to 1 lipca 2026 r.

Na czym polega obowiązek?

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy obowiązek ustalenia procedury zgłoszeń wewnętrznych dotyczy podmiotu prawnego, na rzecz którego według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób. Dwie daty weryfikacyjne oznaczają, że stan zatrudnienia bada się cyklicznie: podmiot, który 1 stycznia 2025 r. miał 47 osób, ale na 1 lipca 2026 r. osiągnie próg pięćdziesięciu — w tym dniu staje się zobowiązany do wdrożenia właściwych procedur i nie może z tym czekać do kolejnego roku.

Kogo uwzględniamy wśród osób wykonujących pracę zarobkową?

Tu kryje się najczęstszy błąd jeśli chodzi o znajomość przepisów wśród przedsiębiorców. Do liczby 50 osób (art. 23 ust. 2 ustawy) wlicza się nie tylko etatowców (osoby zatrudnione na umowę o pracę). Uwzględnić należy:

• pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, oraz
• osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy — zleceniobiorców, wykonawców umów o dzieło, współpracowników B2B, o ile sami nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia.

Dla firm, w których współpraca na zasadach B2B jest codziennością (branże IT, marketing, consulting) realna liczba „osób wykonujących pracę zarobkową" bywa znacznie wyższa niż liczba pracowników na etacie. Łatwo przekroczyć próg, nie zdając sobie z tego nawet sprawy.

Wyjątek: sektor finansowy

Próg 50 osób nie ma zastosowania (art. 23 ust. 3 ustawy) do podmiotów działających w obszarze usług, produktów i rynków finansowych, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu oraz ochrony środowiska. Te podmioty mają obowiązek wdrożenia procedury niezależnie od liczby osób wykonujących na ich rzecz pracę zarobkową.

Czym grozi brak procedury?

Ustawa wprowadza określone sankcje za brak spełnienia obowiązków ustawowych dotyczące osób odpowiedzialnych za ustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych:

• brak procedury lub jej istotnie wadliwe ustanowienie (art. 58 ustawy) jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny.

Co zrobić przed 1 lipca?

Przedsiębiorcy powinni zweryfikować swój stan zatrudnienia na dzień referencyjny w szerokim ujęciu — etaty, zlecenia i B2B łącznie — oraz planowane w najbliższym czasie decyzje kadrowe. Jeśli liczba osób wykonujących pracę zarobkową wynosi 50 lub więcej, niezbędne stanie się przygotowanie procedury zgłoszeń wewnętrznych, kanału zgłoszeń i rejestru, z zachowaniem konsultacji wymaganych ustawą. Jeśli jesteś blisko limitu, potraktuj temat poważnie — o powstaniu obowiązku potrafi przesądzić zaledwie jedna osoba.

Pytania? Zapraszam do kontaktu.

Jan Matusiak

Radca prawny